Giới thiệu
Aptomat (còn gọi là cầu dao tự động – circuit breaker) là thiết bị quan trọng trong mọi tủ điện hạ thế. Khi có sự cố như quá tải, ngắn mạch hoặc rò điện, aptomat có công dụng tự động ngắt mạch nhằm bảo vệ mạng lưới và con người khỏi cháy nổ hay điện giật. Với các doanh nghiệp yêu cầu vận hành thường xuyên, việc chọn đúng loại aptomat giúp vận hành an toàn, tăng hiệu quả làm việc, tiết kiệm chi phí sửa chữa và giảm thời gian dừng máy.
VEIE – đối tác tin cậy cho doanh nghiệp SME
VEIE ELECTRIC là một doanh nghiệp Việt với bề dày 18 năm kinh nghiệm cung cấp giải pháp thiết bị điện chính hãng. Chúng tôi hỗ trợ mang tới các sản phẩm điện công nghiệp được chứng nhận chất lượng, dịch vụ tư vấn mua hàng linh hoạt, hỗ trợ kỹ thuật và bảo hành dài hạn từ các nhà cung cấp uy tín như Hyundai, LS, Mitsubishi, Chint, Scheneider…
VEIE tự hào là nhà cung cấp uy tín và toàn diện nhu cầu của khách hàng: từ vật tư dân dụng đến hệ thống tủ bảng điện và thiết bị điện công nghiệp. Công ty cam kết mang tới sản phẩm an toàn, dịch vụ tận tâm và hướng tới xây dựng mối quan hệ bền vững với khách hàng toàn quốc.
Tài liệu hướng dẫn ngành điện dưới đây được biên soạn nhằm hỗ trợ khách hàng lựa chọn aptomat phù hợp và cũng đóng vai trò như tài liệu tham khảo, nâng cao trải nghiệm mua sắm aptomat nói riêng và các sản phẩm điện công nghiệp nói chung khi bạn tìm kiếm thiết bị tại VEIE.
Aptomat là gì?
Aptomat là tên thường dùng để chỉ thiết bị đóng cắt tự động (cầu dao tự động). Các nhãn hàng chuẩn quốc tế thường cung cấp sản phẩm này dưới tên tiếng Anh là circuit breaker (viết tắt là CB). Aptomat có nhiều kiểu loại với các chức năng bảo vệ khác nhau: bảo vệ quá tải, ngắn mạch, bảo vệ quá/thiếu áp và một số dòng còn thêm chức năng chống dòng rò (bao gồm các loại thiết bị MCB, MCCB, RCCB và RCBO từ nhiều nhà phân phối của VEIE như Mitsubishi, LS Electric,…). Khi phát hiện dòng điện vượt quá ngưỡng hoặc có dòng rò nguy hiểm, aptomat sẽ ngắt mạch để ngăn hư hỏng thiết bị và bảo vệ con người. Đây là lí do Aptomat xuất hiện ở hầu hết hệ thống điện dân dụng và công nghiệp để bảo hộ tài sản và tránh các tai nạn rủi ro.
Phân loại Aptomat
Aptomat được phân thành nhiều loại theo cấu tạo, chức năng và số cực:
• Theo cấu tạo:
o MCB (Miniature Circuit Breaker) – dạng tép, kích thước nhỏ gọn; bảo vệ quá tải và ngắn mạch.
o MCCB (Moulded Case Circuit Breaker) – dạng khối, khả năng chịu dòng cao hơn; cũng bảo vệ quá tải và ngắn mạch.
• Theo chức năng:
o MCB/MCCB – bảo vệ quá tải và ngắn mạch.
o RCCB (Residual Current Circuit Breaker) – aptomat chống dòng rò, bảo vệ chống giật; thường được lắp ghép dạng tép.
o RCBO (Residual Current Circuit Breaker with Over current Protection) – kết hợp chức năng của MCB và RCCB: chống dòng rò đồng thời bảo vệ quá tải, ngắn mạch
o ELCB (Earth Leakage Circuit Breaker) – dạng khối tương tự MCCB nhưng thêm bộ cảm biến dòng rò
• Theo số cực: aptomat có thể 1 pha 1 cực, 1P + N (2 cực), 2 pha 2 cực, 3 pha 3 cực và 3 pha + N (4 cực).
• Theo dòng cắt ngắn mạch: sản phẩm dân dụng có dòng cắt thấp (khoảng 6–10 kA), bản tiêu chuẩn khoảng 22 kA và bản công nghiệp đặc biệt lên tới 50 kA. Hiện tại VEIE chủ yếu hỗ trợ khách hàng có nhu cầu với các dòng từ 5 đến 16 kA.
Cấu tạo và nguyên lý hoạt động của Aptomat
Aptomat có vỏ cách điện, bên trong chứa các tiếp điểm, cơ cấu giữ và bộ phận kích từ. Có thể mô tả một số kiểu cơ cấu tiếp điểm như sau: loại một cấp (chỉ tiếp điểm chính), loại hai cấp (tiếp điểm chính và hồ quang) và loại ba cấp (thêm tiếp điểm phụ). Khi đóng mạch, tiếp điểm hồ quang đóng trước, tiếp theo là tiếp điểm phụ rồi mới tới tiếp điểm chính; khi ngắt thì quá trình diễn ra ngược lại để hồ quang chỉ xuất hiện ở tiếp điểm chịu hồ quang. Nhờ vậy, tiếp điểm chính ít bị mài mòn và có tuổi thọ cao.
Nguyên lý hoạt động: ở trạng thái bình thường, cơ cấu lò xo và móc giữ giữ tiếp điểm ở trạng thái đóng. Khi mạch điện quá tải hoặc ngắn mạch, nam châm điện tạo lực hút mạnh làm nhả móc giữ, lò xo bật ra khiến tiếp điểm mở, cắt dòng. Đây là cơ chế tự động ngắt mạch khi dòng vượt ngưỡng giúp bảo vệ hệ thống.
So sánh sự khác biệt giữa MCB và MCCB
MCB là gì?
MCB (Miniature Circuit Breaker) là cầu dao tự động dạng tép, kích thước nhỏ, dùng trong mạch điện áp thấp (dưới 100 A). MCB được thiết kế để cảm nhận quá dòng do quá tải hoặc ngắn mạch và ngắt mạch ngay lập tức. MCB có tới ba cực, thường dùng cho mạng 1 pha hoặc 3 pha ở gia đình, văn phòng và cửa hàng nhỏ.
MCCB là gì?
MCCB (Moulded Case Circuit Breaker) là cầu dao tự động dạng khối với khả năng chịu dòng cao hơn. MCCB có dòng định mức từ 10 A tới 2 500 A và có thể điều chỉnh được; dòng cắt ngắn mạch từ 10 kA tới 200 kA. Các tiếp điểm của MCCB thường là loại bimetal và cơ chế tripping có thể điều chỉnh; nó có công tắc điều khiển thủ công và có thể kết hợp bộ điều khiển từ xa. Nhờ dải dòng rộng và khả năng cắt cao, MCCB được dùng cho nhà máy, nhà xưởng, trung tâm thương mại và các hệ thống điện công nghiệp lớn.
MCB và MCCB cùng có chức năng bảo vệ quá tải và ngắn mạch nhưng không bảo vệ chống dòng rò. Lựa chọn loại nào tùy thuộc vào kích thước tải: MCB thích hợp cho SME và gia đình vì giá rẻ, dễ lắp; MCCB phù hợp cho hệ thống có công suất lớn cần điều chỉnh dòng và độ bền cao.
So sánh các aptomat chống rò
RCCB
RCCB (Residual Current Circuit Breaker), còn gọi là RCD (Residual Current Device) hoặc RCB, là thiết bị tự động ngắt mạch khi phát hiện dòng rò chảy về dây nối đất. Theo tài liệu chính thức từ trang quốc tế của Chint: RCCB liên tục giám sát dòng chạy qua dây pha và dây trung tính; nếu thấy sự chênh lệch (dòng rò) vượt ngưỡng, thiết bị sẽ ngắt để ngăn tai nạn điện giật. RCCB chỉ bảo vệ chống giật; nó không có khả năng bảo vệ quá tải hoặc ngắn mạch nên thường được lắp kết hợp với MCB/MCCB.
RCBO
RCBO (Residual Current Breaker with Over‑current Protection) kết hợp chức năng của RCCB và MCB/MCCB. Thiết bị này vừa giám sát dòng rò để chống giật, vừa ngắt khi quá tải hoặc ngắn mạch RCBO thường có kích thước nhỏ, lắp đặt đơn giản và phù hợp cho một mạch riêng lẻ (ví dụ: phòng tắm, bình nóng lạnh). Do tích hợp hai chức năng trong một, RCBO giúp tiết kiệm không gian tủ điện nhưng giá thành cao hơn.
ELCB
ELCB (Earth Leakage Circuit Breaker) là tên gọi cũ cho thiết bị chống dòng rò dạng khối. Cấu tạo của ELCB giống MCCB nhưng được trang bị thêm cảm biến dòng rò; một số tài liệu coi RCBO dạng khối là ELCB. Hiện nay, thuật ngữ RCCB/RCBO được dùng phổ biến hơn.
Lợi ích và hạn chế của từng loại
- MCB: giá thành thấp, kích thước nhỏ, dễ thay thế; phù hợp cho thiết bị gia đình và văn phòng. Tuy nhiên, chỉ bảo vệ quá tải/ngắn mạch, không chống dòng rò và không thể điều chỉnh thông số.
- MCCB: chịu tải cao, có thể điều chỉnh dòng và trang bị chức năng điều khiển từ xa; thích hợp cho công nghiệp. Nhược điểm là giá cao, kích thước lớn và đòi hỏi kỹ thuật lắp đặt.
- RCCB: bảo vệ chống giật, phát hiện dòng rò rất nhạy; lắp cùng MCB để bổ sung chức năng an toàn. Tuy nhiên, RCCB không bảo vệ quá tải/ngắn mạch.
- RCBO/ELCB: tích hợp chống giật và quá tải/ngắn mạch, tiết kiệm không gian; phù hợp cho mạch riêng biệt có yêu cầu an toàn cao. Nhược điểm là chi phí cao và thời gian thay thế lâu hơn so với MCB + RCCB rời.
Làm sao để lựa chọn aptomat phù hợp
Việc chọn aptomat đúng công suất và chức năng giúp hệ thống vận hành an toàn, tránh lãng phí chi phí và giảm nguy cơ hỏng hóc. Dưới đây là hướng dẫn lựa chọn dựa trên các nhu cầu, loại tải và dòng định mức của aptomat
- Xác định nhu cầu và loại tải
- Tính tổng công suất tải (P): liệt kê các thiết bị sử dụng điện và cộng công suất (W). Ví dụ: quạt trần 70 W, đèn 60 W, tivi 69 W, điều hòa 2 637 W, sạc điện thoại 25 W; tổng P = 2 861 W
- Tính dòng điện tổng (It) theo công thức cơ bản I = P / (U × cosφ). K.I.P khuyến nghị U = 220 V cho hệ một pha, 380 V cho hệ ba pha; cosφ thường lấy 0,9. Ví dụ: P = 11 500 W, U = 220 V, cosφ = 0,9 ⇒ It ≈ 58 A
- Chọn dòng định mức (In) của aptomat
- Aptomat tổng: nên chọn In bằng 100–120 % It. Ví dụ: It = 58 A nên dùng aptomat tổng 63 A.
- Aptomat nhánh/thiết bị: nên chọn In bằng 90–110 % It của thiết bị.
- Bảng dưới đây (trích từ trang chuyên kĩ thuật K.I.P) gợi ý dòng định mức tương ứng với công suất thiết bị
| Công suất thiết bị (W) | Dòng định mức aptomat (A) |
| 1 250 | 6 |
| 2 500 | 10 |
| 3 300 | 16 |
| 4 250 | 20 |
| 6 000 | 32 |
| 7 500 | 40 |
| 9 500 | 50 |
| 12 500 | 63 |
| 15 500 | 80 |
| 19 500 | 100 |
Khuyến nghị mua aptomat phù hợp
| Ứng dụng | Loại aptomat khuyến nghị | Lý do |
|---|---|---|
| Hộ gia đình, SME có tải nhỏ (đèn chiếu sáng, tivi, điều hòa, thiết bị văn phòng) | MCB | Độ dòng dưới 100 A, giá thành thấp và dễ lắp đặt; nên kết hợp RCCB/RCBO cho phòng tắm, bếp hoặc bình nóng lạnh để chống giật. |
| Nhà xưởng nhỏ, xưởng sản xuất, tủ phân phối chính | MCCB | Cần dòng cắt cao và khả năng điều chỉnh; áp dụng cho tải 3 pha, máy móc công suất lớn (từ vài chục kilowatt tới hàng trăm kilowatt). |
| Mạch riêng biệt cần chống giật (bình nóng lạnh, bếp từ, phòng tắm) | RCBO hoặc MCB + RCCB | Bảo vệ cả quá tải/ngắn mạch và chống dòng rò; RCBO tiết kiệm không gian, MCB+RCCB linh hoạt và rẻ hơn. |
| Tủ điện công nghiệp có yêu cầu an toàn cao | MCCB + ELCB (RCCB khối) | Khả năng cắt lớn, chỉnh dòng, kết hợp chống rò; phù hợp cho tủ chính của nhà máy, trung tâm thương mại. |
Lưu ý khi chọn aptomat
-
Phân chia aptomat nhánh: Nên lắp aptomat nhánh cho từng phòng hoặc thiết bị công suất lớn; khi xảy ra sự cố, aptomat nhánh sẽ ngắt trước, tránh làm gián đoạn toàn bộ hệ thống
-
Không chọn aptomat quá cao hoặc quá thấp: aptomat tổng có dòng định mức quá thấp sẽ bị “nhảy” khi dùng nhiều thiết bị cùng lúc, còn quá cao sẽ lãng phí và giảm độ nhạy
-
Tính tới dòng rò: aptomat tổng (MCB/MCCB) không tự ngắt khi có rò điện; cần lắp RCCB hoặc RCBO ở những nơi ẩm ướt như phòng tắm, nhà bếp để bảo vệ con ngườii
-
Chọn thương hiệu uy tín: sử dụng sản phẩm của các hãng nổi tiếng giúp đảm bảo độ bền và tuân thủ tiêu chuẩn. VEIE hiện cung cấp các dòng MCB, MCCB và RCCB/RCBO của LS, Hyundai và Mitsubishi – những thương hiệu uy tín trên thị trường – với dải sản phẩm 1 pha và 3 pha đa dạng phù hợp cho SME
Tổng kết lại, aptomat là “lá chắn” không thể thiếu trong hệ thống điện – chúng bảo vệ thiết bị, con người và tài sản khỏi nguy cơ quá tải, ngắn mạch và điện giật. Đối với doanh nghiệp SME và gia đình, chọn đúng loại aptomat (MCB, MCCB hay RCCB/RCBO) sẽ nâng cao an toàn, kéo dài tuổi thọ thiết bị và tối ưu chi phí vận hành.
Tại sao chọn VEIE?
-
- Danh mục sản phẩm phong phú: Từ MCB tép cho gia đình đến MCCB công suất lớn và RCCB/RCBO chống giật, tất cả đều là hàng chính hãng từ các thương hiệu uy tín như Hyundai, LS, Mitsubishi
- Cam kết chất lượng & bảo hành: VEIE chỉ cung cấp sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng, kèm chứng chỉ và chế độ bảo hành dài hạn.Điều này giúp doanh nghiệp yên tâm đầu tư lâu dài.
- Tư vấn kỹ thuật tận tâm: Đội ngũ chuyên gia giàu kinh nghiệm sẽ tư vấn giải pháp tối ưu cho từng nhu cầu, giúp bạn chọn aptomat phù hợp và lắp đặt đúng chuẩn.
- Giao hàng & hỗ trợ toàn quốc: VEIE có mạng lưới giao hàng rộng khắp và sẵn sàng hỗ trợ, bảo trì dù bạn ở Hà Nội hay bất kỳ tỉnh thành nào.
Liên hệ ngay để được tư vấn mẫu mã sản phẩm và gửi báo giá.
Đừng để sự cố điện ảnh hưởng tới hoạt động kinh doanh của bạn. Đăng ký nhận tư vấn miễn phí và yêu cầu báo giá ngay hôm nay qua nút “Yêu cầu báo giá” hoặc liên hệ ngay với nhân viên kinh doanh (sales) qua zalo/ số điện thoại trên website VEIE (0904177299). Chúng tôi sẽ phản hồi nhanh chóng với giải pháp phù hợp nhất và giá cả cạnh tranh.
